در ابتدای قرن گذشته که اصطلاح شکم حاد به جراحی وارد شد، منظور وضعیتی بود که شخص در اثر بیماری نیاز به عمل جراحی فوری داشته و هر گونه تعلل باعث افزایش مرگ و میر و یا به وجود آمدن عوارض خطرناک در بیمار شود. به تدریج با به وجود آمدن وسایل تشخیصی بهتر آزمایشگاهی و پاراکلینیکی در اکثر قریب به اتفاق اینگونه موارد، قبل از عمل جراحی علت دقیق بیماری قابل تشخیص شد و این نکته قدیمی که "باز کنیم و ببینیم، نه صبر کنیم تا ببینیم" در طول زمان کمرنگ شد. زیرا به کمک وسایل پاراکلینیک طرز تفکر جراحان هم تغییر کرد و شکم حاد طیف گسترده تری از بیماری ها را شامل گردید، اما اغلب اوقات علایم بالینی در شکم حاد مشابه یکدیگر و یافته های پاراکلینیکی نیز بهم شبیه بود. بحث اصلی این مقاله بیشتر در جهت مواردی است که فرد به علت بیماریی همراه علایم بالینی و آزمایشگاهیش؛ در اثر ضعف سیستم ایمنی تغییر کرده و لذا کار جراح را مشکل تر می کند و چون در این موارد خاص مانند چاقی مفرط، دیابت، بیماری های قلبی عروقی در نوزادان، کودکان، سالمندان، بیماران مبتلا به ایدز، بیماری های نقص ایمنی و سوء مصرف کنندگان نظیر سیگار و مشروبات الکلی، اپیوییدها و دیگر تغییر دهنده های خلقی عاطفی و رفتاری تشخیص دشوار بوده و احتیاج به توجه، دقت بیشتر و استفاده از پاراکلینیک و مشاوره سایر همکاران دارد.

درد شکم یکی از شایع ترین شکایات در بیماران مراجعه کننده به اورژانس است. برآورد می شود که 4 تا 8 درصد مراجعات بزرگسالان به اورژانس به خاطر درد شکم باشد. علل درد شکم متعدد و متنوع بوده و بسته به سن، جنس و زمینه فیزیولوژیک یا پاتولوژیک و یا تکاملی فرد لیست تشخیص های افتراقی متغیر و معمولا مفصل است. تظاهرات شکم حاد جراحی در بیماران مبتلا به وارونگی احشاء متفاوت می باشد. روند تکاملی عصبی احشاء شکمی در وارونگی احشاء به صورت طبیعی است و بروز درد شکم حاد همانند افراد بدون وارونگی احشاء بوده و در همان محل اصلی حس می باشد.در این مقاله گزارش دو مورد شکم حاد جراحی، آپاندیسیت حاد و التهاب کیسه صفرا، که با بروز درد و تندرنس در سمت راست شکم مراجعه کردند که در بررسی بعدی و حین عمل معلوم شد که دچار وارونگی احشاء (Situs Inversus) می باشند.

زمینه و هدف: تشخیص قبل از جراحی در مورد شکم حاد ضروری نیست بلکه مسوولیت اصلی جراحی در برخورد با شکم حاد، تعیین نیاز به لاپاروتومی است. با این حال، در مورد پریتونیت های لوکالیزه ای مثل آپاندیسیت حاد، تابلوی بالینی و معاینه فیزیکی معمولا آن قدر تشخیصی است که جراح یکسره به سوی تشخیص نهایی هدایت می کند. از سوی دیگر، تشخیص های افتراقی آپاندیسیت حاد نیز بسیار فراوان و شایسته توجه هستند چرا که یافتن آپاندیس طبیعی در بیماری که با تشخیص آپاندیسیت حاد جراحی شده است، سرآغاز جستجو به دنبال سایر علل درد شکم است. در این میان، پیچ خوردگی امنتوم یک تشخیص نسبتا نادر است که معمولا دور از ذهن می ماند. با فکر کردن به این تشخیص و توجه به تظاهر تقریبا ثابت آن (خروج مایع سروزی- خونابه ای به محض گشودن صفاق) می توان مانع از تشخص و درمان ناصحیح شد.معرفی بیمار: در این مقاله پسر بچه ای 9 ساله با شکم حاد معرفی می شود که با تشخیص آپاندیسیت جراحی شد و در نهایت پیچ خوردگی امنتوم علت درد شکم بود.نتیجه گیری: با آگاهی از این تشخیص و توجه به تظاهر تقریبا ثابت آن، می توان مانع از تشخیص و درمان ناصحیح شد.

سابقه و هدف: لنفادنیت مزانتر یک پروسه التهابی می باشد که در میان بیماری های همراه با درد شکم حاد، علائم بالینی مشابه تری به آپاندیسیت دارد. لذا هدف از این مطالعه، مقایسه یافته های کلینیکی و پاراکلینیکی در کودکان با آپاندیسیت و لنفادنیت مزانتر می باشد. مواد و روش ها: این مطالعه مقطعی بر روی 214 نفر از کودکانی که در سال 99-1390 در بیمارستان کودکان امیرکلا با تشخیص آپاندیسیت (112 نفر) یا لنفادنیت مزانتر (102 نفر) بستری بودند، انجام شد. تشخیص آپاندیسیت و لنفادنیت مزانتر بر پایه پاتولوژی و سونوگرافی انجام شد، علائم بالینی پارامترهای آزمایشگاهی و سونوگرافی کودکان در دو گروه مقایسه گردید. یافته ها: از 214 کودک، 112 (52/15%) نفر، دختر بودند و میانگین سنی کودکان 3/19±7/53 سال بود. کودکان با آپاندیسیت نسبت به لنفادنیت مزانتر با احتمال بالاتری دچار تندرنس (42/2% vs 85/7%، 0/001>p) ریباند تندرنس (40/2% vs 4/9%، 0/001>p)، استفراغ (79/5% vs 61/8%، 0/004=p) و شیفت درد (11/8% vs 25%، 0/013>p) می شدند. همچنین WBC (3971/35±9774/51 vs 4635/20±15358/04، 0/001>p)، نوتروفیل (17/05±63/42 vs 10/51±77/02، 0/001>p)، ESR  (18/56±19/73 vs 27/29±38/57، 0/001>p) و  CRP(27/98±18/00 vs 40/30±52/77، 0/001>p) در کودکان با آپاندیسیت به طور معنی داری بالاتر بود. سونوگرافی حساسیت (0/88-0/73) 80/4% در تشخیص آپاندیسیت و با احتمال 100% لنفادنیت مزانتر را رد کرد. نتیجه گیری: نتایج مطالعه نشان داد که برخی علائم بالینی با لکوسیتوز، نوتروفیلی و CRP بالا می توانند به افتراق آپاندیسیت از لنفادنیت مزانتر کمک کنند. اما سونوگرافی می تواند نتیجه قطعی تری در این افتراق داشته باشد.

سل منتشر به معنای ابتلای همزمان چند عضو مانند پلور، صفاق، مننژ می باشد. پریتونیت سلی معمولاً به شکل سروز تظاهر می کند که در بررسی مایع اگزوداتیو با تعداد 500 تا 3000 سلول در هر میکرولیتر و با ارجحیت لنفوسیت مشاهده می شود. بیمار ما خانم 19 ساله افغانی بود که با تابلوی شکم حاد به اورژانس بیمارستان مراجعه کرده بود. بررسی مایع صفاق 0.0050 عدد سلول با 95% Cells poly Morpho Nuclear PMN را نشان داد و اسمیر و کشت مایع از نظر مایکوباکتریوم مثبت بود با توجه به مطالب فوق بیمار تحت درمان 4 دارویی ضد سل قرار گرفت که بعد از 10 ماه پیگیری هیچگونه مشکلی نداشت.

آپاندکتومی از شایع ترین اعمال جراحی است. التهاب زائده آپاندیس علل مختلفی می تواند داشته باشد از جمله فکالیت، هیپرتروفی پلاک های پی یر، دانه میوه ها، و انگل ها که می تواند باعث انسداد لومن آپاندیس شوند. در این مطالعه به معرفی فرم نه چندان معمول آپاندیس که ناشی از ترومای بلانت شکم می باشد پرداخته ایم تا اهمیت درنظر داشتن این تشخیص را در ترومای بلانت شکم در اطفال یادآور شویم.در این مقاله سه کودک معرفی می شوند که به دنبال ترومای بلانت شکم به آپاندیسیت حاد مبتلا شده اند. این بیماران شامل دو پسر 5 و 6 ساله و یک دختر 8 ساله می باشند که به دنبال ترومای بلانت شکم دچار درد در شکم و علائم شکم حاد شده اند و در نهایت تحت آپاندکتومی قرار گرفتند. تروما موجب بروز هماتوم اینترامورال در آپاندیس شده و این امر زمینه آپاندیسیت را فراهم می کند. لذا در بیماران ترومای بلانت که درد شکمی مداوم در ناحیه RLQ دارند که قابل توجیه با شرایط بیمار نیست باید به فکر آپاندیسیت حاد باشیم.

زمینه و هدف: حدود یک چهارم بیماران پذیرش شده در بخش های اورژانس از درد حاد شکم شاکی هستند. بر اساس متون قدیمی جراحی، جراحان اعتقاد داشتند که در تسکین درد بیماران با درد حاد شکم، با نتایج حاصل از معاینات بالینی و تصمیم احتمالی نهایی مداخله نموده و به همین دلیل لازم است مصرف مسکن در این بیماران تا زمان دستیابی به تشخیص قطعی و رسیدن به برنامه درمانی مناسب به تعویق افتد. هدف از این مطالعه ارزیابی اثر مصرف مسکن ها در سیر بررسی درمان در درد حاد شکم می باشد.روش بررسی: در مطالعه آینده نگر حاضر، 200 بیمار که با شکایت درد حاد شکمی در بخش اورژانس جراحی پذیرش شده بودند وارد شدند و به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. در گروه اول شامل 98 نفر، مسکن تزریقی بلافاصله پس از بستری برای بیماران تجویز گردید، در حالی که در 102 نفر بقیه مصرف مسکن تا رسیدن به تشخیص علت درد شکم به تعویق افتاد. اقدامات تشخیصی و درمانی در دو گروه مشابه بود. تطابق تشخیص اولیه و نهایی، فاصله بین زمان بستری و زمان دستیابی به تشخیص قطعی و همچنین فاصله بین زمان بستری تا زمان انجام عمل جراحی جمع آوری شده و مورد آنالیز قرار گرفت.یافته ها: متوسط زمانی رسیدن به تشخیص قطعی در گروه دریافت کننده مسکن و گروه کنترل به ترتیب 1.7 و 2.04 ساعت بود. آزمون c2 رابطه معنی داری بین تزریق مسکن، جنس و سن بیماران از نظر مدت زمان طول کشیده تا رسیدن به تشخیص قطعی و نیز صحت تشخیص نهایی نشان نداد. زمان لازم برای دستیابی به تشخیص قطعی در گروهی که مسکن مصرف کرده بودند، کوتاه تر بود. به علاوه، فاصله میان زمان بستری تا زمان انجام جراحی در گروه مذکور طولانی تر گزارش گردید.نتیجه گیری: استفاده درست از مخدرها علی رغم کاهش درد بیمار تاثیری در صحت تشخیص علت درد حاد شکمی ندارد.

کیست های امنتوم نادر بوده، تقریبا 1 در 100000 نفر رخ می دهند. 25 درصد از این کیست ها در اطفال زیر 10 سال بروز می کند. تشخیص علایم ایجاد شده توسط این کیست ها از نظر بالینی، پیش از عمل جراحی بسیار دشوار است. کیست های امنتوم علامت دار شده می بایست از سایر کیست ها و شرایط ایجاد کننده درد حاد شکم نظیر کیست های کاذب پانکراسی، کیست های خلف پریتوئن، کیست های تخمدانی، کیست های کلیوی، آسیت، پریتونیت توبرکلوزی، آپاندیسیت افتراق داده شوند. در برخی موارد این کیست ها در طی جراحی شکمی که به علت دیگر انجام شده کشف می شوند. در این مقاله مورد یک پسر بچه 6 ساله بود که با تابلوی درد حاد شکم مراجعه کرده، طی لاپاراتومی، کیست های بزرگ امنتوم در وی کشف شد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.